Trễ kinh, thử que lên 2 vạch nhưng lại ra huyết lấm tấm và đau bụng một bên – đây là tình huống khiến nhiều chị em lo lắng. Thai ngoài tử cung là tình trạng thai làm tổ sai vị trí, có thể gây vỡ và chảy máu trong ổ bụng nếu không được phát hiện sớm.
Tin tốt là nếu được chẩn đoán kịp thời, thai ngoài tử cung thường được xử trí an toàn, nhiều trường hợp còn giữ được vòi trứng. Bài viết giúp bạn hiểu thai ngoài tử cung là gì, ai dễ gặp, dấu hiệu sớm và khi nào cần đi cấp cứu.
Thai ngoài tử cung là gì?
Bình thường, trứng được thụ tinh ở vòi trứng rồi di chuyển về buồng tử cung để làm tổ. Khi trứng đã thụ tinh dừng lại và phát triển ở một vị trí khác ngoài buồng tử cung, ta gọi là thai ngoài tử cung.
Phần lớn thai ngoài tử cung nằm ở vòi trứng. Một số ít trường hợp nằm ở buồng trứng, ổ bụng, cổ tử cung hoặc vết mổ lấy thai cũ.
Vòi trứng rất mỏng và không có khả năng giãn nở như tử cung. Khi khối thai lớn dần, vòi trứng có thể bị rạn hoặc vỡ, gây chảy máu trong ổ bụng. Vì vậy, thai ngoài tử cung không thể phát triển thành một thai kỳ bình thường và cần được theo dõi, điều trị bởi bác sĩ.
Ai có nguy cơ bị thai ngoài tử cung?
Thai ngoài tử cung có thể xảy ra ở bất kỳ ai, kể cả người không có yếu tố nguy cơ nào. Tuy nhiên, khả năng cao hơn ở những trường hợp sau:
- Đã từng bị thai ngoài tử cung trước đây.
- Từng bị viêm nhiễm vùng chậu, nhiễm Chlamydia hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Có tổn thương vòi trứng, từng phẫu thuật vòi trứng hoặc phẫu thuật vùng bụng chậu.
- Có thai khi đang đặt dụng cụ tử cung (vòng tránh thai) hoặc sau triệt sản.
- Mang thai nhờ hỗ trợ sinh sản như IVF.
- Hút thuốc lá.
- Tuổi trên 35.
- Lạc nội mạc tử cung.
Với những chị em có vấn đề về vòi trứng, việc thăm khám và điều trị tắc tai vòi đúng cách trước khi mong con là rất quan trọng. Khi đã có thai, bạn nên đi khám sớm để bác sĩ xác định vị trí thai.
Dấu hiệu sớm của thai ngoài tử cung
Ở giai đoạn đầu, thai ngoài tử cung có biểu hiện khá giống thai bình thường: trễ kinh, căng ngực, buồn nôn, que thử 2 vạch. Các dấu hiệu gợi ý cần chú ý gồm:
- Trễ kinh hoặc kỳ kinh bất thường so với mọi lần.
- Ra huyết âm đạo bất thường: thường ít, màu nâu sẫm hoặc đỏ, kéo dài lai rai.
- Đau bụng dưới, thường lệch về một bên, có thể âm ỉ hoặc từng cơn.
Một số người có thể không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi được siêu âm. Cũng cần biết rằng ra huyết khi mới có thai không phải lúc nào cũng là thai ngoài tử cung. Bạn có thể đọc thêm về ra huyết khi mới cấn thai để phân biệt các nguyên nhân thường gặp.
Điều quan trọng là: khi đã biết có thai mà kèm ra huyết hoặc đau bụng, bạn nên đi khám để được kiểm tra, không nên tự theo dõi tại nhà.
Chẩn đoán thai ngoài tử cung như thế nào?
Bác sĩ thường kết hợp hai công cụ chính để chẩn đoán:
- Xét nghiệm máu định lượng beta hCG: cho biết nồng độ hormone thai. Bác sĩ có thể cho xét nghiệm lặp lại sau khoảng 48 giờ để theo dõi mức tăng. Ở thai ngoài tử cung, beta hCG thường tăng chậm hoặc không tăng như mong đợi.
- Siêu âm đầu dò âm đạo: giúp quan sát rõ buồng tử cung và hai phần phụ. Nếu nồng độ beta hCG đã đủ cao mà không thấy túi thai trong tử cung, hoặc thấy khối bất thường cạnh tử cung, bác sĩ sẽ nghĩ đến thai ngoài tử cung.
Trong một số trường hợp, thai còn quá nhỏ nên chưa thể xác định vị trí ngay. Khi đó, bác sĩ sẽ hẹn theo dõi sát bằng xét nghiệm và siêu âm lặp lại. Bạn cần tái khám đúng hẹn, không bỏ lỡ.
Các hướng điều trị thai ngoài tử cung
Việc chọn phương pháp nào phụ thuộc vào kích thước khối thai, nồng độ beta hCG, tình trạng sức khỏe, có chảy máu trong ổ bụng hay không và mong muốn sinh con sau này. Nhìn chung có ba hướng chính:
Theo dõi
Một số trường hợp khối thai nhỏ, beta hCG thấp và đang giảm dần, không có dấu hiệu chảy máu, thai có thể tự thoái triển. Bác sĩ sẽ theo dõi bằng xét nghiệm beta hCG định kỳ cho đến khi về âm tính.
Điều trị nội khoa bằng thuốc
Khi thai ngoài tử cung chưa vỡ, khối thai nhỏ và người bệnh ổn định, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giúp ngưng sự phát triển của khối thai. Phương pháp này cần theo dõi beta hCG nhiều lần và tuân thủ các dặn dò của bác sĩ trong và sau điều trị.
Phẫu thuật nội soi
Phẫu thuật thường được chỉ định khi khối thai lớn, beta hCG cao, có dấu hiệu chảy máu hoặc không phù hợp điều trị thuốc. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể lấy khối thai và bảo tồn vòi trứng hoặc cắt vòi trứng bên có thai. Phẫu thuật nội soi ít đau, hồi phục nhanh hơn mổ hở.
Khi nào cần đi khám ngay?
Thai ngoài tử cung vỡ là một cấp cứu sản khoa. Hãy đến ngay bệnh viện gần nhất hoặc gọi cấp cứu nếu bạn đang có thai hoặc nghi có thai và gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Đau bụng dữ dội, đột ngột, đau lan khắp bụng.
- Đau vai (đặc biệt đau đầu vai) không rõ nguyên nhân.
- Chóng mặt, choáng váng, ngất xỉu.
- Da xanh tái, vã mồ hôi, tim đập nhanh.
- Cảm giác mót rặn, muốn đi tiêu liên tục.
- Ra huyết âm đạo nhiều.
Không tự uống thuốc giảm đau rồi chờ đợi ở nhà. Đi cấp cứu sớm giúp giảm nguy cơ mất máu nặng.
Câu hỏi thường gặp
Thai ngoài tử cung có thể dời vào tử cung được không?
Không. Hiện nay chưa có cách nào đưa thai ngoài tử cung vào buồng tử cung để tiếp tục phát triển. Mục tiêu điều trị là bảo vệ an toàn cho người mẹ và giữ khả năng sinh sản tốt nhất có thể.
Que thử 2 vạch có loại trừ được thai ngoài tử cung không?
Không. Thai ngoài tử cung vẫn tiết hCG nên que thử vẫn lên 2 vạch. Chỉ có siêu âm kết hợp xét nghiệm mới xác định được thai nằm ở đâu.
Đã bị thai ngoài tử cung thì có thai lại được không?
Được. Nhiều phụ nữ có thai bình thường sau đó, kể cả khi chỉ còn một vòi trứng. Tuy nhiên, nguy cơ tái phát cao hơn nên khi có thai lần sau cần khám sớm.
Sau điều trị bao lâu thì nên có thai lại?
Thời gian chờ phụ thuộc vào phương pháp điều trị. Bạn nên hỏi bác sĩ điều trị để được tư vấn thời điểm phù hợp với trường hợp của mình.
Lời kết
Thai ngoài tử cung là tình trạng thai làm tổ ngoài buồng tử cung, thường gặp ở vòi trứng. Trễ kinh, ra huyết bất thường và đau bụng một bên là những dấu hiệu cần đi khám sớm. Chẩn đoán dựa vào beta hCG và siêu âm đầu dò, điều trị có thể là theo dõi, dùng thuốc hoặc phẫu thuật nội soi. Đau bụng dữ dội, choáng, ngất khi đang có thai là dấu hiệu cần cấp cứu ngay.
Nếu còn băn khoăn, bạn có thể đặt lịch khám với BS Phạm Quang Nhật để được tư vấn cụ thể.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ.
