Mang thai sau 35 tuổi ngày càng phổ biến, và phần lớn các mẹ vẫn có thai kỳ khỏe mạnh, em bé khỏe mạnh. Tuy nhiên, tuổi mẹ càng cao thì khả năng thụ thai giảm dần và một số nguy cơ trong thai kỳ tăng lên. Hiểu rõ điều này giúp mẹ chuẩn bị chủ động thay vì lo lắng.
Bài viết dưới đây giải thích những thay đổi khi mang thai ở tuổi ngoài 35, các xét nghiệm sàng lọc cần làm, cách chuẩn bị trước mang thai và thời điểm nên đi khám hiếm muộn.
Vì sao tuổi 35 là một mốc quan trọng?
Người phụ nữ sinh ra đã có một số lượng trứng nhất định. Theo thời gian, cả số lượng và chất lượng trứng đều giảm. Quá trình này diễn ra từ từ, rồi nhanh hơn rõ rệt từ khoảng giữa tuổi 30 trở đi.
Trứng lớn tuổi dễ có sai sót khi phân chia nhiễm sắc thể, dẫn đến phôi bất thường. Đây là lý do chính khiến khả năng có thai mỗi chu kỳ giảm và tỷ lệ sẩy thai tăng theo tuổi.
Để biết “vốn trứng” còn nhiều hay ít, bác sĩ có thể đánh giá qua xét nghiệm AMH và siêu âm đếm nang thứ cấp. Mẹ có thể tìm hiểu thêm trong bài dự trữ buồng trứng và giảm dự trữ buồng trứng là gì. Lưu ý, chỉ số dự trữ buồng trứng cho biết số lượng trứng, không phản ánh đầy đủ chất lượng trứng.
Những nguy cơ cần biết khi mang thai sau 35 tuổi
Các nguy cơ dưới đây tăng dần theo tuổi, nhưng “tăng nguy cơ” không có nghĩa là chắc chắn sẽ xảy ra. Phần lớn có thể phát hiện sớm và kiểm soát tốt nếu mẹ khám thai đều.
- Sẩy thai: chủ yếu do phôi có bất thường nhiễm sắc thể.
- Bất thường nhiễm sắc thể ở thai: thường gặp nhất là hội chứng Down (trisomy 21), ngoài ra có trisomy 18, trisomy 13.
- Tiểu đường thai kỳ: do thay đổi chuyển hóa theo tuổi, nhất là khi kèm thừa cân.
- Tăng huyết áp và tiền sản giật: có thể ảnh hưởng cả mẹ và thai nếu không được theo dõi.
- Nhau tiền đạo, sinh non, thai nhỏ so với tuổi thai.
- Tỷ lệ mổ lấy thai cao hơn.
Ngoài ra, mẹ ngoài 35 tuổi có khả năng mang song thai cao hơn, đặc biệt khi điều trị hỗ trợ sinh sản. Song thai cũng đi kèm nhiều nguy cơ hơn đơn thai.
Chuẩn bị trước khi mang thai: khám tiền thai và acid folic
Thời điểm tốt nhất để chuẩn bị là trước khi có thai. Khám tiền thai giúp phát hiện và điều chỉnh các vấn đề sức khỏe sẵn có.
- Kiểm tra huyết áp, đường huyết, chức năng tuyến giáp, cân nặng.
- Tầm soát thiếu máu, các bệnh di truyền phổ biến như thalassemia nếu cần.
- Kiểm tra miễn dịch rubella, viêm gan B và tiêm ngừa những gì còn thiếu trước khi có thai.
- Tầm soát ung thư cổ tử cung, khám vú định kỳ.
- Rà soát các thuốc đang dùng. Một số thuốc cần đổi trước khi mang thai.
Bổ sung acid folic ít nhất 1 tháng trước khi có thai và trong 3 tháng đầu giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh. Liều thông thường được khuyến cáo là 400 microgam mỗi ngày. Một số trường hợp như có tiền sử thai dị tật ống thần kinh, tiểu đường hoặc đang dùng thuốc chống động kinh cần liều cao hơn theo chỉ định của bác sĩ.
Song song đó, mẹ nên duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng, vận động đều, ngừng hút thuốc lá, tránh rượu bia và hạn chế caffeine.
Sàng lọc trước sinh và theo dõi thai kỳ
Mọi mẹ bầu đều được khuyến cáo sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể, và điều này càng quan trọng hơn khi mẹ ngoài 35 tuổi. Mẹ có thể đọc chi tiết hơn tại bài xét nghiệm dị tật thai.
Xét nghiệm sàng lọc
- Double test kết hợp đo độ mờ da gáy: làm khoảng tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày, ước tính nguy cơ các trisomy.
- NIPT: phân tích ADN của thai có trong máu mẹ, làm được từ khoảng tuần 10. Độ nhạy với hội chứng Down cao hơn double test, nhưng vẫn là xét nghiệm sàng lọc.
- Siêu âm hình thái ở quý 1 và khoảng tuần 18–22 để khảo sát cấu trúc thai.
Xét nghiệm chẩn đoán
Khi sàng lọc cho kết quả nguy cơ cao, siêu âm thấy bất thường, hoặc gia đình có bệnh di truyền, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết gai nhau hoặc chọc ối. Đây là các xét nghiệm cho kết quả chẩn đoán, có nguy cơ sẩy thai thấp và chỉ làm khi có chỉ định.
Kết quả sàng lọc “nguy cơ cao” không có nghĩa là thai chắc chắn bất thường. Ngược lại, “nguy cơ thấp” cũng không loại trừ hoàn toàn. Mẹ nên được tư vấn kỹ trước và sau khi làm xét nghiệm.
Theo dõi thai kỳ khi mẹ lớn tuổi
Lịch khám thai của mẹ ngoài 35 tuổi về cơ bản giống các mẹ khác, nhưng bác sĩ sẽ chú ý thêm một số điểm:
- Theo dõi huyết áp và đạm niệu thường xuyên. Một số mẹ có nguy cơ tiền sản giật cao sẽ được dùng thuốc dự phòng theo chỉ định của bác sĩ.
- Làm nghiệm pháp dung nạp đường, thường ở khoảng tuần 24–28, có thể sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
- Theo dõi tăng trưởng thai và vị trí bánh nhau qua siêu âm.
- Bàn bạc kế hoạch sinh và thời điểm sinh phù hợp ở cuối thai kỳ.
Khi nào cần đi khám ngay?
Khi đang mong con
- Từ 35 tuổi trở lên, đã quan hệ đều đặn, không ngừa thai 6 tháng mà chưa có thai.
- Từ 40 tuổi trở lên: nên khám ngay khi bắt đầu có ý định mang thai.
- Kinh nguyệt không đều, mất kinh, đau bụng kinh nhiều, có tiền sử phẫu thuật vùng chậu, lạc nội mạc tử cung hoặc sẩy thai nhiều lần.
Khi đã mang thai
- Ra máu âm đạo, đau bụng nhiều.
- Nhức đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt và tay nhanh, đau vùng thượng vị.
- Thai máy ít hơn bình thường.
- Ra nước âm đạo, gò tử cung đều đặn trước 37 tuần.
Câu hỏi thường gặp
Ngoài 35 tuổi có nên làm NIPT thay cho double test không?
NIPT có độ chính xác cao hơn với các trisomy thường gặp. Tuy vậy, mẹ vẫn cần siêu âm đo độ mờ da gáy và siêu âm hình thái. Bác sĩ sẽ tư vấn lựa chọn phù hợp với từng trường hợp.
Mẹ ngoài 35 tuổi có bắt buộc phải sinh mổ không?
Không. Tuổi mẹ đơn thuần không phải là chỉ định mổ. Nhiều mẹ ngoài 35 tuổi vẫn sinh thường an toàn. Cách sinh được quyết định dựa trên tình trạng mẹ và thai.
Có nên trữ trứng nếu chưa muốn có con sớm?
Trữ trứng là một lựa chọn để bảo tồn khả năng sinh sản, hiệu quả hơn khi thực hiện ở tuổi trẻ. Mẹ nên khám đánh giá dự trữ buồng trứng và được tư vấn cụ thể.
Chồng lớn tuổi có ảnh hưởng đến thai không?
Tuổi người cha cũng có ảnh hưởng nhất định đến chất lượng tinh trùng và khả năng có thai, dù ít rõ rệt hơn tuổi mẹ. Khi khám hiếm muộn, cả hai vợ chồng nên cùng được đánh giá.
Tóm lại
Mang thai sau 35 tuổi hoàn toàn có thể suôn sẻ nếu được chuẩn bị tốt. Mẹ nên khám tiền thai, bổ sung acid folic sớm, làm đầy đủ sàng lọc trước sinh và khám thai đúng hẹn. Nếu đã 35 tuổi và mong con 6 tháng chưa có thai, hãy đi khám hiếm muộn sớm để không bỏ lỡ thời gian quý giá.
Nếu còn băn khoăn, bạn có thể đặt lịch khám với BS Phạm Quang Nhật để được tư vấn cụ thể.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ.
