Mất một thai kỳ đã là nỗi đau lớn, mất liên tiếp nhiều lần càng khiến các cặp vợ chồng hoang mang, tự trách mình. Sẩy thai liên tiếp là tình trạng cần được thăm khám và làm xét nghiệm có hệ thống, và tin vui là phần lớn các cặp vợ chồng vẫn có cơ hội sinh con khỏe mạnh ở lần mang thai sau.
Bài viết giúp bạn hiểu sẩy thai liên tiếp là gì, các nhóm nguyên nhân thường gặp, những xét nghiệm bác sĩ thường chỉ định và cách chuẩn bị cho lần mang thai tới.
Thế nào là sẩy thai liên tiếp?
Sẩy thai là tình trạng thai ngừng phát triển và mất đi trước khi thai có khả năng sống ngoài tử cung. Phần lớn sẩy thai xảy ra trong 3 tháng đầu và thường do bất thường nhiễm sắc thể ngẫu nhiên của phôi, không lặp lại.
Định nghĩa sẩy thai liên tiếp có khác nhau tùy hướng dẫn:
- Trước đây, nhiều hướng dẫn chỉ gọi là sẩy thai liên tiếp khi có từ 3 lần sẩy thai liên tiếp trở lên.
- Hiện nay, nhiều hội chuyên môn như Hội Sinh sản người và Phôi học châu Âu (ESHRE), Hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) dùng mốc từ 2 lần mất thai trở lên để bắt đầu tìm nguyên nhân.
Trên thực tế, sau 2 lần sẩy thai, đặc biệt ở phụ nữ trên 35 tuổi, việc thăm khám sớm là hợp lý.
Các nhóm nguyên nhân gây sẩy thai liên tiếp
Bất thường di truyền
Ở một số ít cặp vợ chồng, vợ hoặc chồng mang chuyển đoạn nhiễm sắc thể cân bằng. Người này hoàn toàn khỏe mạnh nhưng phôi tạo ra có thể bị thừa hoặc thiếu vật chất di truyền, dẫn đến sẩy thai. Tuổi mẹ cao cũng làm tăng tỷ lệ phôi bất thường nhiễm sắc thể.
Hội chứng kháng phospholipid
Đây là bệnh tự miễn trong đó cơ thể tạo ra kháng thể làm tăng nguy cơ huyết khối, ảnh hưởng đến bánh nhau. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng có thể điều trị được. Bạn có thể đọc thêm bài kháng thể kháng phospholipid, nguyên nhân lưu thai và vô sinh.
Bất thường tử cung
Vách ngăn tử cung, tử cung hai sừng, dính buồng tử cung, polyp hoặc u xơ tử cung dưới niêm mạc có thể làm phôi khó làm tổ hoặc phát triển. Hở eo tử cung thường liên quan sẩy thai ở 3 tháng giữa.
Rối loạn nội tiết và chuyển hóa
- Bệnh tuyến giáp, kể cả suy giáp và tự miễn tuyến giáp như viêm giáp Hashimoto.
- Đái tháo đường kiểm soát kém.
- Hội chứng buồng trứng đa nang, béo phì.
- Tăng prolactin máu.
Lối sống và yếu tố khác
Hút thuốc lá, uống rượu, dùng nhiều cà phê, thừa cân hoặc quá gầy có thể làm tăng nguy cơ.
Những xét nghiệm thường được làm
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chọn xét nghiệm phù hợp. Các xét nghiệm thường gặp gồm:
- Nhiễm sắc thể đồ của vợ và chồng: tìm chuyển đoạn nhiễm sắc thể cân bằng, được bác sĩ cân nhắc tùy từng trường hợp chứ không làm thường quy cho mọi cặp. Nếu có thể, xét nghiệm di truyền mô thai sau sẩy cũng rất có giá trị.
- Kháng thể kháng phospholipid: gồm kháng đông lupus, kháng thể kháng cardiolipin và kháng thể kháng beta-2 glycoprotein I. Kết quả dương tính cần được xét nghiệm lại sau ít nhất 12 tuần để khẳng định.
- Đánh giá buồng tử cung: siêu âm, đặc biệt là siêu âm 3D, siêu âm bơm nước buồng tử cung hoặc nội soi buồng tử cung khi cần.
- Chức năng tuyến giáp: TSH và kháng thể kháng TPO. Liên quan giữa tự miễn tuyến giáp và sẩy thai được trình bày trong bài viêm giáp Hashimoto gây lưu sẩy thai và chuyển phôi thất bại.
- Đường huyết: đường huyết đói hoặc HbA1c để phát hiện đái tháo đường.
- Các xét nghiệm khác khi có chỉ định: prolactin, nội tiết buồng trứng, tinh dịch đồ của chồng.
Một số xét nghiệm từng được làm rộng rãi như tầm soát rối loạn đông máu di truyền hay các xét nghiệm miễn dịch đặc biệt hiện không được khuyến cáo làm thường quy cho mọi trường hợp, vì chưa chứng minh được lợi ích rõ ràng.
Không tìm ra nguyên nhân có đáng lo không?
Ở khoảng 50% các cặp vợ chồng sẩy thai liên tiếp, dù đã làm đầy đủ xét nghiệm, bác sĩ vẫn không tìm ra nguyên nhân rõ ràng. Điều này dễ khiến bạn thất vọng, nhưng thực ra lại là một tin tương đối tốt.
Với nhóm không rõ nguyên nhân, tiên lượng có thai và sinh con ở lần sau vẫn khá tốt. Đa số các cặp vợ chồng này vẫn có thể sinh con khỏe mạnh mà không cần điều trị đặc biệt. Cơ hội thành công giảm dần khi tuổi mẹ cao hơn và số lần sẩy thai trước đó nhiều hơn.
Khi tìm ra nguyên nhân, hướng điều trị sẽ tập trung vào nguyên nhân đó, ví dụ:
- Hội chứng kháng phospholipid: dùng thuốc chống đông theo chỉ định và theo dõi sát trong thai kỳ.
- Vách ngăn, dính buồng tử cung, polyp: có thể xử trí qua nội soi buồng tử cung.
- Bệnh tuyến giáp, đái tháo đường: điều chỉnh tốt trước khi mang thai.
- Chuyển đoạn nhiễm sắc thể: tư vấn di truyền, có thể cân nhắc thụ tinh trong ống nghiệm kèm xét nghiệm di truyền phôi.
Mọi thuốc nội tiết, thuốc chống đông đều cần dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Hỗ trợ tâm lý và chuẩn bị cho lần mang thai sau
Sẩy thai liên tiếp có thể để lại lo âu, buồn bã, mất ngủ, thậm chí trầm cảm ở cả vợ và chồng. Điều quan trọng cần nhớ là sẩy thai gần như không bao giờ do bạn làm việc nhà, đi lại hay “ăn phải đồ kỵ”.
- Cho phép bản thân được buồn, chia sẻ với người thân hoặc nhóm hỗ trợ.
- Tìm đến chuyên gia tâm lý nếu cảm xúc tiêu cực kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt.
- Ở lần mang thai sau, đi khám và siêu âm sớm. Được theo dõi sát và trấn an trong giai đoạn đầu giúp giảm lo lắng đáng kể.
- Bổ sung axit folic trước khi mang thai, giữ cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu và cà phê.
Khi nào cần đi khám ngay?
Nếu bạn đang mang thai và có tiền sử sẩy thai, hãy đến cơ sở y tế ngay khi:
- Ra máu âm đạo, dù ít.
- Đau bụng dưới quặn từng cơn hoặc đau lưng nhiều.
- Ra dịch nhiều bất thường hoặc ra mô, cục máu đông.
- Sốt, ớn lạnh, khí hư hôi sau sẩy thai.
- Đau một bên chân, sưng chân, khó thở hoặc đau ngực, nhất là khi có hội chứng kháng phospholipid.
Câu hỏi thường gặp
Sẩy thai 2 lần đã cần làm xét nghiệm chưa?
Theo nhiều hướng dẫn hiện nay, từ 2 lần sẩy thai đã có thể bắt đầu đánh giá. Bác sĩ sẽ cân nhắc tuổi, tiền sử và mong muốn của bạn để chọn xét nghiệm phù hợp.
Chồng có cần làm xét nghiệm không?
Có thể. Nếu bác sĩ chỉ định nhiễm sắc thể đồ thì cần làm cho cả hai vợ chồng. Một số trường hợp bác sĩ có thể đề nghị thêm tinh dịch đồ.
Uống thuốc dưỡng thai có ngăn được sẩy thai không?
Không có thuốc nào ngăn được mọi trường hợp sẩy thai, vì nhiều trường hợp do bất thường của phôi. Một số thuốc chỉ có lợi trong những tình huống nhất định và phải dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Tóm lại, sẩy thai liên tiếp có nhiều nhóm nguyên nhân, từ di truyền, miễn dịch, tử cung đến nội tiết. Khoảng một nửa trường hợp không tìm ra nguyên nhân, nhưng cơ hội sinh con khỏe mạnh ở lần sau vẫn khá tốt khi được theo dõi đúng và hỗ trợ tâm lý đầy đủ.
Nếu còn băn khoăn, bạn có thể đặt lịch khám với BS Phạm Quang Nhật để được tư vấn cụ thể.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ.
