Cách dùng công cụ tính BMI
- Chuẩn bị mang thai (nam / nữ): nhập giới tính, chiều cao và cân nặng hiện tại. Công cụ cho biết BMI, phân loại theo chuẩn cho người Việt Nam, khoảng cân nặng hợp lý với chiều cao của bạn và lời khuyên liên quan đến khả năng sinh sản.
- Mẹ bầu: nhập chiều cao và cân nặng trước khi mang thai. Có thể nhập thêm cân nặng hiện tại, tuổi thai và số thai (một thai / song thai) để biết mẹ đang tăng cân đúng, ít hay nhiều so với khuyến nghị.
BMI là gì?
BMI (chỉ số khối cơ thể) = cân nặng (kg) ÷ [chiều cao (m) × chiều cao (m)]
Ví dụ: một người nặng 50 kg, cao 1,58 m có BMI = 50 ÷ (1,58 × 1,58) = 20,0 – thuộc nhóm bình thường.
BMI là cách đơn giản để đánh giá thể trạng. Tuy nhiên BMI không phân biệt được mỡ và cơ, nên với người tập thể thao nhiều, bác sĩ sẽ đánh giá thêm vòng eo và thành phần cơ thể.
Bảng phân loại BMI cho người trưởng thành
Người châu Á có nguy cơ tiểu đường, tim mạch ở mức BMI thấp hơn người châu Âu, nên Việt Nam áp dụng thang phân loại của WHO khu vực châu Á – Thái Bình Dương (IDI & WPRO). Công cụ cũng dùng thang này cho người chuẩn bị mang thai.
| Phân loại | Thang châu Á (áp dụng tại Việt Nam) | Thang WHO quốc tế |
|---|---|---|
| Thiếu cân | < 18,5 | < 18,5 |
| Bình thường | 18,5 – 22,9 | 18,5 – 24,9 |
| Thừa cân | 23 – 24,9 | 25 – 29,9 |
| Béo phì độ I | 25 – 29,9 | 30 – 34,9 |
| Béo phì độ II | ≥ 30 | 35 – 39,9 |
| Béo phì độ III | – | ≥ 40 |
BMI ảnh hưởng thế nào đến khả năng sinh sản?
Ở nữ giới – rụng trứng
- Thừa cân, béo phì: mỡ thừa làm tăng estrogen và kháng insulin, gây rối loạn hoặc mất rụng trứng, liên quan chặt chẽ với hội chứng buồng trứng đa nang. Béo phì cũng làm giảm đáp ứng của buồng trứng với thuốc và giảm tỉ lệ thành công khi điều trị hiếm muộn, tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ.
- Tin vui là chỉ cần giảm 5–10% cân nặng đã giúp nhiều chị em rụng trứng trở lại và tăng cơ hội có thai.
- Thiếu cân: cơ thể thiếu năng lượng dự trữ nên giảm sản xuất nội tiết sinh dục, dẫn đến kinh thưa, mất kinh, không rụng trứng.
Ở nam giới – tinh trùng
- Thừa cân, béo phì: mỡ thừa chuyển testosterone thành estrogen, làm giảm nội tiết tố nam; mỡ vùng bụng, đùi làm tăng nhiệt độ bìu. Hậu quả là giảm số lượng, giảm di động và tăng tỉ lệ tinh trùng dị dạng.
- Thiếu cân: thiếu vi chất và năng lượng cũng làm giảm testosterone và chất lượng tinh trùng.
- Tinh trùng mất khoảng 2,5–3 tháng để hình thành, nên thay đổi lối sống cần duy trì ít nhất 3 tháng mới thấy cải thiện.
Mục tiêu khi chuẩn bị mang thai: đưa BMI của cả vợ và chồng về khoảng 18,5 – 22,9, ăn uống cân bằng, vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần.
Mẹ bầu nên tăng bao nhiêu cân?
Mức tăng cân khuyến nghị dựa vào BMI trước khi mang thai, không phải cân nặng hiện tại. Bảng dưới đây theo Viện Y khoa Hoa Kỳ (IOM, 2009) – khuyến nghị được dùng rộng rãi nhất, kể cả tại Việt Nam. Khuyến nghị này dùng thang BMI quốc tế (bình thường 18,5–24,9).
| BMI trước mang thai | Tổng tăng cả thai kỳ (một thai) | Từ tuần 14 – mỗi tuần | Từ tuần 14 – mỗi tháng | Song thai |
|---|---|---|---|---|
| Thiếu cân (< 18,5) | 12,5 – 18 kg | 0,44 – 0,58 kg | 1,9 – 2,5 kg | Chưa có khuyến nghị – cần bác sĩ tư vấn |
| Bình thường (18,5 – 24,9) | 11,5 – 16 kg | 0,35 – 0,50 kg | 1,5 – 2,1 kg | 17 – 25 kg |
| Thừa cân (25 – 29,9) | 7 – 11,5 kg | 0,23 – 0,33 kg | 1,0 – 1,4 kg | 14 – 23 kg |
| Béo phì (≥ 30) | 5 – 9 kg | 0,17 – 0,27 kg | 0,7 – 1,2 kg | 11 – 19 kg |
- 3 tháng đầu: chỉ cần tăng khoảng 0,5 – 2 kg. Mẹ nghén nhiều, không tăng hoặc giảm nhẹ trong giai đoạn này cũng thường gặp.
- Ví dụ: mẹ nặng 50 kg, cao 1,58 m trước mang thai (BMI 20,0) nên tăng 11,5 – 16 kg cả thai kỳ. Ở tuần 24, mức tăng hợp lý khoảng 4,3 – 7,5 kg. Nếu mẹ đã tăng 8 kg là hơi cao, nên điều chỉnh chế độ ăn và vận động.
- Tăng quá ít làm tăng nguy cơ thai nhẹ cân, sinh non. Tăng quá nhiều làm tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật, thai to, sinh mổ và khó giảm cân sau sinh.
Mẹ có thể theo dõi sự phát triển của bé bằng công cụ kiểm tra cân nặng, vòng đầu thai nhi mỗi lần có kết quả siêu âm.
Cần tư vấn cân nặng khi chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai? Đăng ký khám để Bs Nhật đánh giá thể trạng, nội tiết và tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp, hoặc nhắn Zalo phòng khám để được hỗ trợ.
