Cách dùng công cụ kiểm tra tăng trưởng thai nhi
Mẹ chỉ cần lấy phiếu siêu âm gần nhất và nhập 3 thông tin vào công cụ phía trên:
- Tuổi thai (tuần + ngày): tính theo ngày dự sinh bác sĩ đã chốt, thường dựa vào siêu âm 3 tháng đầu.
- Chu vi đầu – HC (Head Circumference), đơn vị mm. Nếu phiếu ghi cm thì nhân với 10 (ví dụ 28,5 cm = 285 mm).
- Cân nặng ước tính – EFW (Estimated Fetal Weight), đơn vị gram.
Công cụ sẽ so sánh với chuẩn quốc tế, cho biết bé đang ở bách phân vị bao nhiêu, bé tương đương bao nhiêu tuần theo từng chỉ số, và giải thích ý nghĩa khi kết hợp vòng đầu với cân nặng. Nếu chỉ có một chỉ số, mẹ vẫn có thể nhập để tham khảo.
Siêu âm “cân” em bé trong bụng mẹ như thế nào?
- 3 tháng đầu (dưới 14 tuần): bác sĩ đo chiều dài đầu – mông (CRL) để tính tuổi thai và ngày dự sinh. Đây là giai đoạn xác định tuổi thai chính xác nhất – mẹ có thể dùng công cụ tính ngày dự sinh theo CRL.
- Từ 14 tuần trở đi: máy siêu âm không “cân” trực tiếp mà đo các chỉ số đường kính lưỡng đỉnh (BPD), chu vi đầu (HC), chu vi bụng (AC) và chiều dài xương đùi (FL), rồi dùng công thức Hadlock để ước tính cân nặng (EFW).
- Cân nặng siêu âm có sai số khoảng 10–15%. Vì vậy một lần đo thấp hoặc cao chưa đủ để kết luận – bác sĩ sẽ theo dõi tốc độ tăng trưởng qua nhiều lần siêu âm.
- Từ khoảng tuần 32–36, bé tăng cân nhanh nhất, trung bình khoảng 200–220 g mỗi tuần.
Hiểu đúng “bách phân vị” trên phiếu siêu âm
Bách phân vị (BPV, percentile) cho biết bé lớn hơn bao nhiêu phần trăm số em bé có cùng tuổi thai. Ví dụ BPV 40 nghĩa là bé lớn hơn 40% và nhỏ hơn 60% các bé khác.
- BPV 10 – 90: bình thường. Bé không cần đạt đúng con số “trung bình” mới là khỏe – mỗi bé có thể tạng riêng.
- Dưới BPV 10: bé nhỏ so với tuổi thai – cần bác sĩ đánh giá thêm, đặc biệt khi dưới BPV 3.
- Trên BPV 90: bé lớn so với tuổi thai – thường cần kiểm tra đường huyết của mẹ, đặc biệt khi trên BPV 97.
Bảng cân nặng và vòng đầu thai nhi theo tuần (14 – 40 tuần)
Bảng dưới đây dùng cùng số liệu với công cụ: cân nặng ước tính theo biểu đồ của Hadlock và cộng sự (1991) – công thức đang được cài trên hầu hết máy siêu âm; chu vi đầu theo chuẩn tăng trưởng thai nhi quốc tế INTERGROWTH-21st (2014). Cột in đậm là giá trị trung bình (BPV 50); khoảng từ BPV 10 đến BPV 90 đều là bình thường.
| Tuổi thai | Cân nặng ước tính (EFW) | Chu vi đầu (HC) | |||
|---|---|---|---|---|---|
| BPV 10 | Trung bình | BPV 90 | Bình thường (BPV 10 – 90) | Trung bình | |
| 14 tuần | 70 g | 93 g | 116 g | 91 – 105 mm | 98 mm |
| 15 tuần | 88 g | 117 g | 146 g | 103 – 118 mm | 110 mm |
| 16 tuần | 110 g | 146 g | 183 g | 115 – 131 mm | 123 mm |
| 17 tuần | 136 g | 181 g | 226 g | 127 – 144 mm | 135 mm |
| 18 tuần | 167 g | 223 g | 279 g | 139 – 157 mm | 148 mm |
| 19 tuần | 205 g | 273 g | 341 g | 151 – 169 mm | 160 mm |
| 20 tuần | 248 g | 331 g | 414 g | 163 – 182 mm | 172 mm |
| 21 tuần | 299 g | 399 g | 499 g | 175 – 194 mm | 185 mm |
| 22 tuần | 359 g | 478 g | 598 g | 186 – 206 mm | 196 mm |
| 23 tuần | 426 g | 568 g | 710 g | 197 – 218 mm | 208 mm |
| 24 tuần | 503 g | 670 g | 838 g | 208 – 230 mm | 219 mm |
| 25 tuần | 589 g | 785 g | 981 g | 219 – 241 mm | 230 mm |
| 26 tuần | 685 g | 913 g | 1.141 g | 229 – 252 mm | 241 mm |
| 27 tuần | 791 g | 1.055 g | 1.319 g | 239 – 262 mm | 251 mm |
| 28 tuần | 908 g | 1.210 g | 1.513 g | 249 – 272 mm | 260 mm |
| 29 tuần | 1.034 g | 1.379 g | 1.724 g | 258 – 281 mm | 270 mm |
| 30 tuần | 1.169 g | 1.559 g | 1.949 g | 267 – 290 mm | 278 mm |
| 31 tuần | 1.313 g | 1.751 g | 2.189 g | 275 – 299 mm | 287 mm |
| 32 tuần | 1.465 g | 1.953 g | 2.441 g | 282 – 307 mm | 294 mm |
| 33 tuần | 1.622 g | 2.162 g | 2.703 g | 289 – 314 mm | 302 mm |
| 34 tuần | 1.783 g | 2.377 g | 2.971 g | 295 – 321 mm | 308 mm |
| 35 tuần | 1.946 g | 2.595 g | 3.244 g | 301 – 327 mm | 314 mm |
| 36 tuần | 2.110 g | 2.813 g | 3.516 g | 306 – 333 mm | 319 mm |
| 37 tuần | 2.271 g | 3.028 g | 3.785 g | 310 – 338 mm | 324 mm |
| 38 tuần | 2.427 g | 3.236 g | 4.045 g | 313 – 343 mm | 328 mm |
| 39 tuần | 2.576 g | 3.435 g | 4.294 g | 316 – 347 mm | 331 mm |
| 40 tuần | 2.714 g | 3.619 g | 4.524 g | 317 – 351 mm | 334 mm |
Mẹ không cần cố để bé đạt đúng con số trung bình. Điều quan trọng là bé nằm trong khoảng bình thường và tăng trưởng đều đặn qua các lần khám.
Vì sao cần xem cả vòng đầu và cân nặng?
Kết hợp hai chỉ số giúp bác sĩ biết bé phát triển cân đối hay không cân đối – từ đó định hướng nguyên nhân:
- Cả hai đều bình thường: bé phát triển cân đối, mẹ tiếp tục khám thai định kỳ.
- Cân nặng nhỏ, vòng đầu bình thường: bé vẫn ưu tiên nuôi não nên đầu phát triển bình thường, còn phần bụng (cân nặng) kém hơn. Hình ảnh này gợi ý bánh nhau chưa cung cấp đủ dinh dưỡng – cần loại trừ thai chậm tăng trưởng bằng siêu âm Doppler và theo dõi sát.
- Cả vòng đầu và cân nặng đều nhỏ: trước hết cần kiểm tra lại tuổi thai; nếu tuổi thai đúng, bé có thể nhỏ do thể tạng hoặc chậm tăng trưởng từ sớm.
- Cân nặng lớn, vòng đầu bình thường: thường liên quan tiểu đường thai kỳ hoặc mẹ tăng cân nhiều – cần kiểm tra đường huyết.
- Cả hai đều lớn: thường do thể tạng gia đình hoặc tuổi thai thực tế lớn hơn; nếu đường huyết bình thường, đa số không đáng lo.
Yếu tố ảnh hưởng đến cân nặng thai nhi
- Di truyền, thể tạng bố mẹ: bố mẹ cao lớn thường sinh con lớn hơn và ngược lại.
- Sức khỏe của mẹ: mẹ bị tiểu đường, béo phì có nguy cơ sinh con to; mẹ bị tăng huyết áp, tiền sản giật, thiếu máu, hút thuốc dễ khiến thai nhẹ cân.
- Mức tăng cân của mẹ: tăng quá ít có thể làm bé thiếu cân; tăng quá nhiều làm bé to, tăng khả năng phải sinh mổ. Mẹ có thể kiểm tra mức tăng cân hợp lý bằng công cụ tính BMI cho mẹ bầu.
- Bánh nhau và dây rốn: bánh nhau kém, nhau bám bất thường làm giảm lượng dinh dưỡng nuôi bé.
- Thứ tự sinh: con thứ thường lớn hơn con đầu; nếu hai lần sinh quá gần nhau, bé thứ hai có thể nhẹ cân.
- Đa thai: mỗi bé trong song thai, đa thai thường nhỏ hơn so với bảng của thai đơn.
Khi nào mẹ nên đi khám sớm?
- Cân nặng hoặc vòng đầu dưới BPV 10 hoặc trên BPV 90, nhất là khi lặp lại ở nhiều lần siêu âm.
- Bé không tăng cân hoặc tăng rất chậm giữa hai lần siêu âm cách nhau 2–3 tuần.
- Mẹ thấy thai máy ít hơn bình thường, bụng không lớn thêm, hoặc có phù, đau đầu, tăng huyết áp.
Mỗi em bé có tốc độ phát triển riêng – bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên nhiều lần siêu âm, Doppler và sức khỏe của mẹ, không chỉ một con số.
Cân nặng hoặc vòng đầu của bé chưa nằm trong khoảng bình thường? Đăng ký khám để Bs Nhật siêu âm đánh giá tăng trưởng, Doppler và tư vấn dinh dưỡng phù hợp cho mẹ, hoặc nhắn Zalo phòng khám để được hỗ trợ.
